या प्रकारच्या कोड्याला तर्क कोडे, Zebra कोडे किंवा Einstein कोडे असेही म्हणतात.
Quirk मध्ये ओळींना A, B आणि C अशी अक्षरे दिलेली असतात. प्रत्येक स्तंभात Pet किंवा Color यांसारख्या एका प्रकारची माहिती असते.
नियम
- प्रत्येक ओळीला प्रत्येक स्तंभातून एक पर्याय मिळतो.
- प्रत्येक पर्याय त्याच्या स्तंभात एकदाच वापरला जातो, त्यामुळे कोणत्याही दोन ओळींना तोच पर्याय मिळत नाही.
- काय एकत्र येते आणि काय वेगळे राहते हे संकेत सांगतात.
- दाखवलेले संकेत पुरेसे आहेत. कोड्याबाहेरची कोणतीही माहिती लागत नाही.
- प्रत्येक चौकट भरली आणि प्रत्येक संकेत खरा ठरला की कोडे सुटते.
संकेतांचे काही प्रकार आहेत:
- "A has Cat" म्हणजे Cat हे A ओळीत आहे.
- "B has no Red" म्हणजे Red हे B ओळीत नाही.
- "Dog and Green: same row" म्हणजे Dog आणि Green एकाच ओळीत येतात.
- "Owl and Blue: different rows" म्हणजे Owl आणि Blue कधीही एकाच ओळीत येत नाहीत.
- "Exactly 1 is true" मध्ये 2 विधाने दिली जातात. त्यातले एक खरे आणि दुसरे खोटे असते. दोन्ही खरी असू शकत नाहीत.
- "जर" असलेला संकेत एकाच दिशेने लागू होतो. "जर A कडे Red असेल, तर B कडे Cat असते" हे पाहा. A कडे Red असेल, तर B कडे Cat असायलाच हवे. पण B ओळीत Cat असल्याने A कडे Red आहे हे सिद्ध होत नाही.
- “आधी” असा संकेत दिला असेल, तर एका स्तंभासाठी दाखवलेला क्रम वापरा. आधी उल्लेख केलेली गोष्ट ज्या ओळीत आहे, त्या ओळीतील पर्याय या क्रमात आधी आला पाहिजे.
पारंपरिक Zebra कोड्यात एका रांगेत 5 घरे असतात आणि "शेजारी" असे संकेत असतात. Quirk मध्ये कोडे लहान असते: अक्षरे दिलेल्या 3 ते 5 ओळी आणि 2 ते 4 स्तंभ.
सोडवून दाखवलेलं उदाहरण
3 ओळी आहेत: A, B आणि C. Pet स्तंभात Cat, Dog आणि Owl आहेत. Color स्तंभात Red, Green आणि Blue आहेत.
संकेत असे आहेत: 1. B कडे Owl आहे. 2. A कडे Cat नाही. 3. Cat आणि Blue एकाच ओळीत आहेत. 4. A कडे Red नाही.
- संकेत 1 नुसार Owl ओळ B मध्ये आहे.
- ओळ A मध्ये Owl येऊ शकत नाही, कारण तो B मध्ये आहे. संकेत 2 नुसार A मध्ये Cat नाही. त्यामुळे A मध्ये Dog येतो.
- Pet स्तंभात फक्त Cat उरले आहे, त्यामुळे C कडे Cat आहे.
- संकेत 3 नुसार Cat आणि Blue एकाच ओळीत आहेत. Cat ओळ C मध्ये आहे, त्यामुळे C मध्ये Blue आहे.
- ओळ A मध्ये Blue येऊ शकत नाही, कारण तो C मध्ये आहे. संकेत 4 नुसार A मध्ये Red नाही. त्यामुळे A मध्ये Green येतो.
- फक्त Red हा रंग उरला आहे, म्हणून B मध्ये Red आहे.
| ओळ | पाळीव प्राणी | रंग |
|---|---|---|
| A | कुत्रा | हिरवा |
| B | घुबड | लाल |
| C | मांजर | निळा |
या दुसऱ्या उदाहरणात त्याच ओळी, पाळीव प्राणी आणि रंग आहेत. यावेळी संकेत जरा जपून वापरावे लागतील.
संकेत असे आहेत: 1. यापैकी नेमके 1 खरे आहे: A कडे Red आहे किंवा B कडे Blue आहे. 2. A कडे Red नाही. 3. A कडे Cat असेल तर C कडे Green आहे. 4. B कडे Dog आहे.
- संकेत 2 नुसार A मध्ये Red नाही. त्यामुळे संकेत 1 चा पहिला भाग खोटा आहे.
- संकेत 1 मधला नेमका 1 भाग खरा असला पाहिजे. म्हणून B कडे Blue आहे.
- ओळ A मध्ये Red किंवा Blue येऊ शकत नाही. त्यामुळे A मध्ये Green येतो आणि C मध्ये शेवटचा उरलेला रंग, Red येतो.
- संकेत 3 पाहा. C कडे Red आहे, त्यामुळे "C has Green" हे चुकीचे आहे.
- जर-तर संकेताचा दुसरा भाग खोटा असेल, तर पहिला भागही खोटा असतो. म्हणून A कडे Cat नाही.
- संकेत 4 नुसार Dog ओळ B मध्ये आहे. ओळ A मध्ये Cat किंवा Dog नाही, त्यामुळे A मध्ये Owl आहे.
- फक्त Cat उरले आहे, त्यामुळे C कडे Cat आहे.
उत्तर असे आहे: A कडे Owl आणि Green, B कडे Dog आणि Blue, तर C कडे Cat आणि Red आहेत.
नवशिक्यांसाठी पद्धती
ओळ सांगणाऱ्या संकेतांपासून सुरुवात करा
“A has Cat” किंवा “B has no Red” असा संकेत थेट माहिती देतो. आधी त्यानुसार गोष्टी ठेवा. त्यामुळे बऱ्याचदा इतर संकेत वापरणे सोपे होते.
शेवटचा उरलेला पर्याय शोधा
फक्त 1 पर्याय उरलेली चौकट शोधा. तसेच, एखाद्या पर्यायासाठी त्याच्या स्तंभात फक्त 1 चौकट उरली आहे का तेही पाहा. दोन्हीपैकी काहीही असेल, तरी ती चौकट भरता येते.
जोडण्या पाहत पुढे जा
“एकाच ओळीत” असा संकेत 2 गोष्टी जोडतो. त्यातली एक कुठे आहे हे कळले की दुसरीही त्याच ओळीत येते.
‘जर’ असलेला संकेत उलट दिशेने वाचा
‘जर’ असलेल्या संकेताचा दुसरा भाग खोटा असेल, तर पहिलाही भाग खोटा असला पाहिजे. यामुळे अनेकदा एखादा पर्याय बाद करता येतो.
2 ओळी, 2 पर्याय
समजा ओळी A आणि B मध्ये फक्त Red किंवा Blue येऊ शकतात. मग Red आणि Blue हे दोन्ही रंग याच ओळींमध्ये वापरले जातील. इतर कोणत्याही ओळीत Red किंवा Blue येऊ शकणार नाही.
3 ओळींसाठी मिळून फक्त 3 पर्याय असतील, तर तिथेही हेच लागू होते.
नेहमी होणाऱ्या चुका
- ‘जर’ असलेला संकेत दोन्ही दिशांनी लागू करणे. “A मध्ये Red असेल, तर B मध्ये Cat असतो” याचा अर्थ B मध्ये Cat असेल तर A मध्ये Red असतो असा होत नाही.
- “नेमके 1 खरे आहे” याचा अर्थ “किमान 1” असा घेणे. दोन्ही भाग खरे असतील तर संकेताची अट मोडते.
- एकाच स्तंभात तोच पर्याय दोनदा वापरणे.
- A ही ओळ B च्या आधी येते असे समजणे. ओळींना क्रम नसतो. आधी येण्याचा संकेत फक्त त्याच्या स्तंभासाठी दाखवलेला क्रम वापरतो.
- चौकटीत अंदाजाने भरणे. आधी शक्य नसलेले पर्याय वगळा आणि संकेतांवरून एकच पर्याय उरल्यावरच चौकट भरा.
प्रश्न
तर्कजाळी आणि Zebra हे एकच कोडे आहे का?
हे त्याच प्रकारचे कोडे आहे. प्रसिद्ध Zebra कोड्यात 5 घरे आणि 5 प्रकारच्या गोष्टी असतात. Quirk मध्ये लहान जाळ्या असतात आणि ओळींसाठी अक्षरे वापरली जातात.
हे कोडे आइन्स्टाइनने तयार केले होते का?
याला अनेकदा आइन्स्टाइनचे कोडे म्हणतात. पण त्यांनीच ते बनवले याचा पुरावा नाही.
कोणकोणत्या आकारांचे पट आहेत?
Quirk मधल्या जाळ्यांत 3 ते 5 ओळी आणि 2 ते 4 स्तंभ असतात. मोठ्या जाळ्यांत जास्त संकेत असतात.
प्रत्येक कोड्याला एकच उत्तर असते का?
हो. दिलेल्या संकेतांवरून एकच उत्तर मिळते आणि ते अंदाज न लावता शोधता येते.
वेळ मोजणारे घड्याळ आहे का?
नाही. निवांत सोडवा. दिलेल्या संकेतांनुसार तुमची उत्तरे तपासली जातात.
हे नवशिक्यांसाठी चांगले आहे का?
हो. सुरुवातीच्या कोड्यांत 3 ओळी आणि 2 स्तंभ असतात. Quirk मध्ये छोटे धडे, संकेत, चाल मागे घेण्याची आणि पुन्हा सुरुवात करण्याची सोयही आहे.
संबंधित कोडी
Quirk मध्ये खेळताना
जागेवर टॅप करा, मग तिथे ठेवायच्या स्टिकरवर टॅप करा. स्टिकर त्या जागेवर ओढूनही ठेवता येतो. तो काढण्यासाठी त्याच स्टिकरवर पुन्हा टॅप करा.
एखादा स्टिकर त्या जागेसाठी वगळायचा असेल तर तो दाबून धरून ठेवा. त्यावर लाल फुली येईल. वगळा आणि नोंदी हे पर्याय चालू करून स्टिकर न निवडताही त्यावर खुणा करता येतात. नोंदी फक्त आठवणीसाठी असतात; त्या उत्तरे म्हणून मोजल्या जात नाहीत.
