Ko‘priklar boshqotirmasi Hashiwokakero yoki qisqacha Hashi deb ham ataladi. Yaponcha nomi ko‘prik qurish degan ma’noni bildiradi. Boshqotirma ham, qoidalari ham bir xil.
Qoidalar
- Bir oroldan keyingisiga gorizontal yoki vertikal to‘g‘ri ko‘priklar quring.
- Ko‘prik doim shu chiziqdagi eng yaqin orolga boradi. U oroldan oshib o‘ta olmaydi.
- Har bir orolga undagi soncha ko‘prik kerak.
- Ikki orol orasida ko‘pi bilan 2 ko‘prik bo‘lishi mumkin.
- Qo‘sh ko‘prik o‘zi bog‘lagan ikkala orol uchun ham 2 deb hisoblanadi.
- Ko‘priklar kesishmasin.
- Oxirida barcha orollar bir-biriga ulangan bo‘lishi kerak.
Oxirgi qoida muhim. Barcha sonlar to‘g‘ri bo‘lsa ham, orollar ikki guruhga bo‘linib qolishi mumkin. Istalgan oroldan boshqa barcha orollarga ko‘priklar orqali o‘tish mumkin bo‘lgandagina boshqotirma yechilgan bo‘ladi.
Bular Hashiwokakero’ning odatiy qoidalari. Quirk’da 5 ga 5 dan 10 ga 10 gacha bo‘lgan kvadrat maydonlar ishlatiladi.
Yechib ko‘rsatilgan misol
Bu kichik maydonning har bir burchagida bittadan, jami 4 ta orol bor. Maydonning qolgan qismi suv bo‘lib, jadvalda nuqta (·) bilan ko‘rsatilgan.
| Qator | Chap | O‘rta | O‘ng |
|---|---|---|---|
| Tepa | 3 | · | 3 |
| O‘rta | · | · | · |
| Past | 1 | · | 1 |
- Pastdagi ikkita 1 ga qarang. Har bir 1 o‘z tepasidagi orolga yoki boshqa 1 ga qo‘shilishi mumkin.
- Agar ikkala 1 o‘zaro ulansa, ikkalasiga ham yetarli ko‘prik ulangan bo‘ladi. Ular ikkala 3 dan uzilib qoladi. Shuning uchun 1 lar orasiga ko‘prik qurilmaydi.
- Endi pastki chapdagi 1 faqat tepasidagi 3 ga yeta oladi. U yerga 1 ta ko‘prik quring.
- Xuddi shunday, pastki o‘ngdagi 1 dan uning tepasidagi 3 gacha 1 ta ko‘prik quring.
- Yuqori chapdagi 3 da hozir 1 ta ko‘prik bor, yana 2 ta kerak. Uning boshqa yagona qo‘shnisi yuqori o‘ngdagi 3. Ikkala 3 orasiga qo‘sh ko‘prik quring.
- Yuqori o‘ngdagi 3 ni tekshiring. Unga chapdan 2 ta va pastdan 1 ta ko‘prik kelgan, jami 3 ta.
- Har bir son mos keldi va 4 ta orolning hammasi tutashdi. Boshqotirma yechildi.
Mana ikkinchi, yanada kichikroq maydon. Yuqori chap burchakda 2, yuqori o‘ng burchakda 3 bor. Pastki o‘ng burchakda 1 bor.
- 2 ning faqat bitta qo‘shnisi bor: o‘ngidagi 3. Ikkala ko‘prigi ham o‘sha tomonga borishi kerak, shuning uchun qo‘sh ko‘prik quring.
- Endi 3 ning 2 ta ko‘prigi bor, yana 1 ta kerak. Uning boshqa qo‘shnisi pastdagi 1. Unga 1 ta ko‘prik quring.
- Endi 1 ga kerakli ulanishlar to‘ldi. Har bir son mos keladi va barcha 3 ta orol ulangan.
Boshlovchilar uchun usullar
Faqat bitta qo‘shnisi bor orollar
Burchakdagi yoki chetdagi orolning ko‘pincha faqat bitta qo‘shnisi bo‘ladi. Uning barcha ko‘priklari shu qo‘shniga borishi kerak. Boshlash uchun eng oson joy shu.
Qo‘shni kataklar qancha bera olishini hisoblang
Har bir qo‘shniga ko‘pi bilan 2 ta ko‘prik ulash mumkin. Ikkita qo‘shnisi bor 4 har biriga 2 tadan ko‘prik ulashi kerak. Ikkita qo‘shnisi bor 3 har biriga kamida 1 tadan ko‘prik ulashi kerak.
Qo‘shni oroldagi songa ham qarang. Soni 1 bo‘lgan qo‘shni orolga faqat 1 ta ko‘prik ulash mumkin.
Aniq qo‘yiladigan ko‘prik yo‘lni to‘sadi
Bir joyda ko‘prik bo‘lishi aniq bo‘lsa, uni hech narsa kesib o‘ta olmaydi. Uning ikki tomonidagi orollar endi o‘sha joy orqali bir-biriga ulana olmaydi.
Juftning yo‘lini to‘sib qo‘ymang
Boshqa orollar ham bo‘lsa, yonma-yon turgan ikkita 1 ni ulab bo‘lmaydi. Xuddi shu sababli yonma-yon turgan ikkita 2 ni qo‘sh ko‘prik bilan ulab bo‘lmaydi. Aks holda ular boshqalardan uzilgan kichik guruh hosil qiladi.
Yagona chiqish yo‘lini toping
Ba’zan bir guruh orollardan boshqa orollarga faqat bitta yo‘l bor. Shu yerdan ko‘prik o‘tishi kerak, aks holda guruh uzilib qoladi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Barcha sonlarni to‘g‘ri bajarib, ikkita alohida guruh qoldirish.
- Orol ustidan oshib o‘tadigan ko‘prik qurishga urinish.
- Qo‘sh ko‘prik ikkala orol uchun ham hisoblanishini unutish.
- Boshqa orollarga hali kerak bo‘lgan ikkita 1 ni bir-biriga tutashtirish.
- Erta taxmin qilish. Avval qo‘yilishi aniq bo‘lgan ko‘prikni toping.
Savollar
Ko‘priklar Hashi bilan bir xilmi?
Ha. Ko‘priklar, Hashi va Hashiwokakero — bir boshqotirmaning nomlari. Quirk klassik qoidalardan foydalanadi.
Har bir boshqotirmaning yagona yechimi bormi?
Ha. Quirk’dagi har bir Ko‘priklar boshqotirmasining faqat bitta yechimi bor. Uni taxmin qilmay, o‘ylab topish mumkin.
Qanday o‘lchamlar bor?
Quirk’da 5 ga 5, 7 ga 7, 9 ga 9 va 10 ga 10 kvadrat maydonlar bor. Kattaroq maydonlarda orollar ko‘proq bo‘ladi.
Ko‘priklar halqa hosil qilishi mumkinmi?
Ha. Orollar halqa shaklida ulanishi mumkin. Faqat sonlar va barcha orollarning bitta tarmoqqa ulanishi muhim.
Barcha sonlar mos kelsa ham, nega boshqotirma tugamayapti?
Orollar ikki yoki undan ortiq guruhga bo‘linib qolgan. Bunday paytda Quirk maydon ostida bu haqda xabar ko‘rsatadi. Guruhlardan biri qolganlariga ulanishi mumkin bo‘lgan joyni izlang.
Ko‘priklar yangi boshlovchilarga mosmi?
Ha. Qoidalar qisqa, kichik maydonlar esa boshida oson. Quirk’da qiynalganingizda ishora olish, ortga qaytarish va boshidan boshlash mumkin.
O‘xshash boshqotirmalar
Quirk’da o‘ynash
Ko‘prik qo‘shish uchun 2 ta orolni navbat bilan bosing yoki biridan ikkinchisiga sudrang. Ikkinchi ko‘prik uchun yana takrorlang, ikkalasini olib tashlash uchun esa yana bir marta bajaring.
Quirk boshqa ko‘prikni kesib o‘tadigan ko‘prik qurishga yo‘l qo‘ymaydi. Orolga ortiqcha ko‘prik ulansa, ularni o‘zgartirish uchun o‘sha juft orolni yana bosing.
