Maydon domino bo‘laklariga bo‘lingan. Magnitning bir uchi musbat, ikkinchi uchi manfiy. Chetlardagi sonlar har bir qator va ustunda har bir belgidan nechtadan bo‘lishini ko‘rsatadi.
Qoidalar
- Har bir domino 2 ta katakni egallaydi.
- Domino magnit yoki neytral bo‘ladi. Magnitning bir uchi musbat, ikkinchi uchi manfiy. Neytral dominoda belgilar bo‘lmaydi.
- Ikkita plyus belgisi yonma-yon tegib turishi mumkin emas. Ikkita minus belgisi ham yonma-yon tegib turishi mumkin emas.
- Bir xil belgilar burchaklari bilan tegib turishi mumkin.
- Yuqoridagi sonlar tegishli ustundagi, chapdagi sonlar esa tegishli qatordagi plyuslar sonini bildiradi.
- Pastdagi sonlar tegishli ustundagi, o‘ngdagi sonlar esa tegishli qatordagi minuslar sonini bildiradi.
- Son ko‘rsatilmagan bo‘lsa, istalgan miqdor bo‘lishi mumkin. Bu 0 degani emas.
- Maydon tekshirilganda, ochiq qoldirilgan dominolar neytral hisoblanadi.
Bular odatiy qoidalar. Quirk ularni o‘zgartirmaydi.
Yechib ko‘rsatilgan misol
Bu maydonda 2 qator va 4 ustun bor. Bir xil harfli kataklar 1 domino hosil qiladi, shuning uchun har bir domino yotiq joylashgan.
| 1-ustun | 2-ustun | 3-ustun | 4-ustun | Qatordagi plyuslar | Qatordagi minuslar | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1-qator | A | A | B | B | 1 | 1 |
| 2-qator | C | C | D | D | 2 | 2 |
| Ustundagi plyuslar | 1 | 1 | 0 | 1 | ||
| Ustundagi minuslar | 1 | 1 | 1 | 0 |
- 2-qatorga 2 ta plyus va 2 ta minus kerak. Bu 4 ta belgi, 2-qatorda esa atigi 4 ta katak bor. Demak, C va D dominolarining ikkalasi ham magnit.
- 3-ustunda plyuslar soni 0. Demak, 2-qator, 3-ustunda plyus bo‘la olmaydi. U yerda minus, 2-qator, 4-ustunda esa plyus bo‘ladi.
- Endi 1-qatordagi B dominosiga qarang. 3-ustunda kerakli 1 ta minus allaqachon bor, plyus esa bo‘lishi mumkin emas. Demak, 1-qator, 3-ustunga belgi qo‘yilmaydi.
- Magnitning har ikki uchida doim belgi bo‘ladi. Demak, B dominosi neytral.
- 1-qatorga 1 ta plyus va 1 ta minus kerak. Faqat A dominosi qoldi, demak, A — magnit.
- 2-qator, 2-ustun 3-ustundagi minusning yonida. Ikkita minus bir-biriga tegishi mumkin emas, shuning uchun bu katak plyus bo‘ladi. 2-qator, 1-ustun esa minus bo‘ladi.
- 1-qator, 1-ustun o‘sha minusning tepasida, shuning uchun u plyus bo‘ladi. 1-qator, 2-ustun esa minus bo‘ladi.
- Tekshiring: 1-qator — plyus, minus, bo‘sh, bo‘sh. 2-qator — minus, plyus, minus, plyus. Barcha sonlar mos va bir xil belgilar bir-biriga tegmaydi.
Boshlovchilar uchun usullar
Avval 0 ni qidiring
Plyuslar soni 0 bo‘lsa, bu qator yoki ustunda plyus yo‘q. Uning bo‘ylab yotgan domino neytral bo‘lishi shart, chunki magnit bo‘lsa, plyus qo‘shadi. Uni kesib o‘tgan domino esa unga faqat minus qo‘yishi mumkin.
Har bir katakdan o‘tishi kerak bo‘lgan chiziqlar
Qator yoki ustundagi plyuslar va minuslar sonini qo‘shing. Yig‘indi kataklar soniga teng bo‘lsa, har bir katakda belgi bo‘lishi kerak. Shunda undagi har bir domino magnit bo‘ladi.
Qo‘shni kataklarni tekshiring
Plyus plyusga, minus esa minusga yon tomoni bilan tegishi mumkin emas. Minus yonidagi katakda faqat plyus bo‘lishi yoki u bo‘sh qolishi mumkin.
Plyus va minus navbatlashadi
Har bir katagida belgi bor qator yoki ustunda belgilar navbatma-navbat kelishi kerak. 4 ta plyus va 3 ta minus bo‘lgan 7 katakli ustun plyus bilan boshlanib, plyus bilan tugaydi.
Qator yoki ustunga qancha sig‘ishini hisoblang
Qator yoki ustun bo‘ylab yotgan magnit unga 1 ta plyus va 1 ta minus qo‘shadi. Tik turgan magnit esa o‘zi egallagan har bir qatorga faqat 1 tadan belgi qo‘shadi. Har bir qator va ustunga yana nechta belgi sig‘ishini hisoblang.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Berilmagan sonni 0 deb hisoblash. Son berilmagan bo‘lsa, istalgan miqdor mumkin.
- Tomonlarni adashtirish. Plyuslar soni tepada va chapda, minuslar soni esa pastda va o‘ngda ko‘rsatiladi.
- Magnitga faqat bitta belgi qo‘yish. Magnitning doim bir uchi musbat, ikkinchi uchi manfiy bo‘ladi.
- Tik turgan magnitning ikkala belgisi ham bir ustunda bo‘lishini unutish.
- Burchaklar haqida ortiqcha xavotirlanish. Bir xil belgilar burchaklari bilan tegishi mumkin.
Savollar
Neytral degani nima?
Neytral dominoda plyus ham, minus ham yo‘q. U hech bir qator yoki ustun hisobiga kirmaydi.
Son yozilmagan bo‘lsa, bu 0 deganimi?
Yo‘q. Son ko‘rsatilmagan bo‘lsa, o‘sha qator yoki ustunda bu belgi istalgan miqdorda bo‘lishi mumkin.
Har bir neytral dominoni belgilashim kerakmi?
Yo‘q. Maydon tekshirilganda, ochiq qoldirgan har bir domino neytral hisoblanadi. Ularni belgilash esa hisobni kuzatishga yordam beradi.
Qanday o‘lchamlar bor?
Maydonlar 4 ga 4 dan 8 ga 8 gacha bo‘ladi. Kattaroq maydonlarda bir paytning o‘zida ko‘proq chiziq bo‘ylab sanash kerak.
Har bir boshqotirmaning yagona javobi bormi?
Ha. Quirk’dagi har bir maydonning faqat bitta yechimi bor va uni taxmin qilmay topish mumkin.
Yangi boshlovchilarga mosmi?
Ha. Birinchi darsda bitta domino barcha holatlarida ko‘rsatiladi. Keyingi darslarda har safar bittadan yangi usul qo‘shiladi.
O‘xshash boshqotirmalar
- Dominosa: Qanday o‘ynaladi
- Binairo: Qanday o‘ynaladi
- Dengiz jangi: Qanday o‘ynaladi
- Chodirlar: Qanday o‘ynaladi
Quirk’da o‘ynash
Dominoning bir uchiga plyus qo‘yish uchun uni bosing. Ikkinchi uchiga minus qo‘yiladi. Yana bossangiz, magnit teskari aylanadi, keyingi bosishda neytral bo‘ladi, yana bir marta bossangiz, tozalanadi.
Bir nechta domino bo‘ylab suring — barchasiga birinchisiga qo‘yilgan belgi qo‘yiladi. Qiynalsangiz, ishora keyingi qadamni va uning sababini ko‘rsatadi. Amalni bekor qilishingiz yoki boshidan boshlashingiz mumkin.































